Nużeniec (Demodex spp.) to roztocze bytujące na ludzkiej skórze
i w mieszkach włosowych. Postaci dorosłe charakteryzuje obły, zwężający się ku tyłowi kształt oraz 4 pary odnóży krocznych.

Nużeniec ludzki (Demodex folliculorum)

W cyklu rozwojowym nużeńców wyróżnia się kolejno: jaja, larwy, nimfy i postaci dorosłe. Samica składa do 20 jaj, z których lęgną się larwy. Pełny cykl rozwojowy trwa ok 3-4 tygodnie.

Jak pokazują badania, odsetek osób z potwierdzoną obecnością nużeńca zwiększa się wraz z wiekiem. Po 70 roku życia praktycznie u każdego z badanych stwierdza się jego obecność. W praktyce obecność nużeńca coraz częściej stwierdza się u dzieci i młodzieży.

Transmisja nużeńca zwykle przebiega na drodze bezpośredniego kontaktu ze skórą osoby, u której nużeniec już występuje lub poprzez wspólne korzystanie z ręczników, pościeli, przyborów higienicznych czy kosmetyków.
Uważa się również, że może dojść do przeniesienia jaj nużeńców za pośrednictwem kurzu.

U człowieka występują dwa gatunki nużeńca:
– nużeniec ludzki (Demodex folliculorum)
– nużeniec krótki (Demodex brevis)

Nużeniec ludzki bytuje w mieszkach włosowych skóry twarzy, rzęs i brwi. W pojedynczym mieszku włosowym może występować do 25 osobników. Żywi się on komórkami nabłonkowymi mieszka włosowego.

Nużeniec krótki bytuje pojedynczo w gruczołach łojowych, w tym powiekowych gruczołach Meiboma. Żywi się on komórkami gruczołowymi i ich wydzieliną tłuszczową.

U jednej osoby mogą występować oba gatunki nużeńca. Uważa się, że nużeniec ludzki występuje na skórze znacznie liczniej od nużeńca krótkiego, niemniej ten ostatni zajmuje większe obszary ciała.